image1 image2 image3 image4 image5 image6

„Fortuna kołem się toczy, czasem to koło zatrzyma się tylko raz, a czasem – jak kto ma szczęście – kilka razy. Trzeba umieć to zauważyć.”

Jadwiga Falkowska (1889–1944) – nauczycielka, działaczka społeczna, harcerka

Warto przeczytać:
Anna Zawadzka: Gawędy o tych, które przewodziły : Olga Małkowska, Jadwiga Falkowska, Józefina Łapińska, Jadwiga Zwolakowska

Jesteś tutaj: Start Historia

Katalog on-line

OPAC

IBUK Libra

IBUK1
Historia Filii w Grodzisku Mazowieckim
Wpisany przez Maciej Bidelski   
środa, 25 stycznia 2012 13:08

Filia Pedagogicznej Biblioteki Wojewódzkiej w Grodzisku Maz. na przestrzeni lat.

Grodzisk Mazowiecki jest miastem powiatowym, położonym w województwie mazowieckim, w odległości około 30 km na południowy zachód od Warszawy.

Chociaż pierwsze pisemne wzmianki o Grodzisku pochodzą z połowy XIV wieku, kiedy osada należała do rodu szlacheckiego Grodziskich herbu Ostoja, z licznych stanowisk archeologicznych wiadomo, że dzieje tego miejsca są znacznie starsze i sięgają okresu z przed naszej ery.

Prawa miejskie Grodzisk otrzymał od Zygmunta Starego w 1522r. Dobrze w historii zapisał się ród Mokronoskich, właścicieli miasta od 1623r. Za ich czasów liczba mieszkańców wzrosła do tysiąca. Jednak dopiero w 1845r otwarcie pierwszego w Królestwie Polskim odcinka Kolei Warszawsko - Wiedeńskiej, Warszawa - Grodzisk, wpłynęło na prawdziwy rozwój miasta.

Udział grodziskiej młodzieży w Powstaniu Styczniowym przyczynił się do odebrania miastu praw miejskich. Jednak nie przeszkadzało to aby Grodzisk przeistaczał się w prężny ośrodek przemysłowy.

Z początkiem XX wieku Grodzisk nadal rozwijał się gospodarczo. W 1905r., po zamknięciu warszawskich szkół średnich, powstało pierwsze w mieście gimnazjum "Czerwony Dwór".

W czasie wojny władze przywróciły Grodziskowi prawa miejskie.

Okres międzywojenny to czas kolejnych korzystnych zmian dla miasta. Poprowadzenie Elektrycznej Kolei Dojazdowej, drugiej linii komunikacyjnej do Warszawy, znakomicie temu sprzyjało. Umocnił się przemysł grodziski oraz rozwijała się sieć handlowa i usługi rzemieślnicze. W tym czasie powstało kino, teatr amatorski i lokalna gazeta.

W 1928r. Miastu nadano nazwę Grodzisk Mazowiecki. Plany rozwoju miasta przerwał wybuch II wojny światowej, która przyniosła jeszcze więcej zniszczeń niż ta z 1914r.

Po wojnie miasto szybko stanęło na nogi. Bliskość Warszawy ściągnęła nowych mieszkańców z różnych rejonów kraju. Od 1989r., kiedy miasto zyskało dużą niezależność a władzę sprawuje autentyczny samorząd zmienia ono swój wygląd i po raz kolejny w historii wykorzystuje swoją szansę dynamicznie się rozwija.

Wraz z przyjściem XX wieku nastąpił systematyczny rozwój oświaty i kultury w Grodzisku. W 1919r. Odbył się w Warszawie Zjazd Delegatów różnych stowarzyszeń oświatowych i związków nauczycielskich zwany Sejmem Nauczycielskim. Jego głównym zadaniem, było opracowanie planu oświatowego w zakresie ustroju szkolnictwa. Ważnym momentem w czasie obrad było utworzenie ogólnonarodowej organizacji pod nazwą Polskiego Nauczycielstwa Szkół Powszechnych w Warszawie. W rok później zaczęły powstawać pierwsze ogniska Związku Nauczycielskiego, w tym również w Grodzisku Mazowieckim. Do jego zadań należała pomoc nauczycielom, organizowanie kursów dokształcających i konferencji. W ramach dokształceń nauczycieli ognisko zaczęło gromadzić literaturę pedagogiczną, co było fundamentem do utworzenia biblioteki. Pierwsze wzmianki o Bibliotece Związku Nauczycielstwa w Grodzisku Mazowieckim pochodzą z 1933r.

W 1946r. Inspektor Szkolny w Grodzisku Mazowieckim zwrócił się do Wiesławy Sławińskiej z propozycją zorganizowania biblioteki dla miejscowych nauczycieli. Podczas okupacji Biblioteka ZNP uległa częściowemu zniszczeniu. W. Sławińska zajęła się doprowadzeniem do porządku lokalu składającego się z jednego pomieszczenia przy ulicy Niepodległości 22. Zalążek zbiorów stanowiło 200 książek należących przed wojną do Oddziału ZNP Powiatu Błońskiego. Książki zostały posegregowane według treści, obłożone w szary papier i wpisane do Inwentarza Nr 1.

W dniu 15 listopada 1946r. Biblioteka została otwarta i udostępniała swoje zbiory trzy razy tygodniowo w godzinach popołudniowych. Z jej usług mogli korzystać nauczyciele 4 szkól podstawowych, 4 przedszkoli oraz Liceum Ogólnokształcącego. Liceum Handlowego, Gimnazjum Mechanicznego, Liceum Pedagogicznego oraz Zawodowej Szkoły Dokształcającej. W roku 1945/46 w grodziskich szkołach pracowało 87 nauczycieli.

Jednak jeszcze w tym samym roku władze oświatowe zdecydowały o przeniesieniu placówki do budynku Inspektoratu Szkolnego przy ulicy Kilińskiego 8. Udostępnianie książek mogło odbywać się od tej pory w godzinach pracy urzędu. Takie były początki powstania Pedagogicznej Biblioteki Powiatowej w Grodzisku Mazowieckim. W. Sławińska prowadziła ją do 10 stycznia 1949r.

Lata 1946 - 1974 były szczególnie trudne dla Biblioteki. Powiatowe władze oświatowe niewiele o nią dbały zarówno pod względem lokalowym, jak i w sprawach wyposażenia. W tym okresie aż czterokrotnie przenoszono Bibliotekę, za każdym razem do pomieszczeń nieprzystosowanych dla jej potrzeb.

W 1952r. dwukrotnie zmieniło się kierownictwo placówki. Od stycznia do czerwca tegoż roku Biblioteką kierował Bogdan Zduńczyk. Po nim, od 1 lipca 1952r. jego obowiązki przejęła Jadwiga Prusek, nauczycielka Szkoły Ogólnokształcącej stopnia podstawowego i licealnego. Biblioteka została przeniesiona do Prezydium Powiatowej Rady Narodowej, a później do Wydziału Oświaty w tymże budynku.

Rok 1960 przyniósł kolejne zmiany. Bibliotekę przeniesiono na ulicę Kilińskiego 14. Było to jednopokojowe pomieszczenie o powierzchni 20 m?. Kierownictwo w tym czasie objęła pani Irena Borczyńska. Ze środków budżetowych uzupełniono księgozbiór a za resztę pieniędzy doprowadzono lokal Biblioteki do odpowiedniego wyglądu. Stan księgozbioru na 31 grudnia wynosił 3595 książek i 40 czasopism oprawionych w woluminach. Liczba zarejestrowanych czytelników wzrosła do 164 osób.

Z planów na rok 1961 jakie wyznaczyło sobie kierownictwo Biblioteki niewiele udało się zrealizować. Głównym celem było uzupełnienie dokumentacji i księgozbioru. Niestety budżet jaki przydzielono, w sumie 3 tys. zł. to kwota, która wystarczała zaledwie na opłacenie kosztów utrzymania czystości czy zakup niezbędnych materiałów piśmienniczych i druków. Budżet ten był ośmiokrotnie mniejszy niż w roku poprzednim. Dopiero w listopadzie z sum rezerwowych przydzielono Bibliotece 8 tyś. zł. Ponieważ rok dobiegał końca trzeba było szybko wykorzystać pieniądze zakupując książki, takie jakie w danej chwili były dostępne na rynku księgarskim. Brak nowości pedagogicznych, sprawił wiele kłopotów w zdobywaniu czytelników. Nauczyciele zmuszeni byli sami kupować sobie książki, ewentualnie zaopatrywać się w nie w innych bibliotekach.

Biblioteka brała udział w 10 konferencjach nauczycielskich oraz w konferencjach kierowników szkół, na których urządzono wystawki książek i czasopism. Natomiast w Szkole Podstawowej Nr 6 w Grodzisku Mazowieckim zorganizowała wystawy pod hasłami: "XXII Zjazd KP ZSRR" oraz "Reforma szkolna", zaś w lokalu własnym, wystawki książek dotyczące tematyki aktualnych uroczystości. W ciągu roku uzupełniono dokumentację, zinwentaryzowano i skatalogowano zalegle książki, sporządzono katalogi działowe i alfabetyczne.

Z początkiem 1962r. Biblioteka zorganizowała dwa punkty biblioteczne: w Mszczonowie i Wiskitkach.

Starania o powiększenie lokalu o jedną izbę nie dały rezultatu, pomimo częstych rozmów na ten temat z władzami szkolnymi i związkowymi. Wyjazdy bibliotekarki na konferencje były nadal kontynuowane, co było w rezultacie efektem zwiększenia czytelnictwa.

W związku z obchodami 1000-lecia Państwa Polskiego i przypadającymi rocznicami Biblioteka prowadziła propagandę czytelnictwa książek i czasopism.

Praca Biblioteki w związku z XX-leciem PRL:

  • organizacja wystawy książek w SP Nr 6,
  • urządzenie ruchomej wystawy książek i czasopism w lokalu Biblioteki,
  • pomoc w organizowaniu wystawek w szkołach przez wypożyczanie książek, czasopism i ilustracji,
  • podawanie bibliografii dotyczącej tematyki XX- lecia PRL na konferencjach,
  • wypożyczanie płyt.

W związku z obchodami Ziemi Mazowieckiej Pedagogiczna Biblioteka postawiła sobie za zadanie:

  • dostarczenie materiałów szkołom (książek, czasopism, albumów) jako pomocy w organizowaniu poranków szkolnych,
  • zapoznanie nauczycieli z bibliografią dotyczącą Ziemi Mazowieckiej na konferencjach.

Z dniem 1 września 1964r. Zmieniło się kierownictwo Pedagogicznej Biblioteki Powiatowej w Grodzisku Mazowieckim. Ze względu na stan zdrowia, nie pozwalający na wysiłek oczu, odeszła z Biblioteki Irena Borczyńska - zastąpiła ją Teresa Żurek. Obejmując kierownictwo Biblioteki pani Żurek zastała w niej bardzo niską liczbę czytelników i niewielką ilość wypożyczanych książek. Przyczyną tego stanu był brak fachowej siły w czasie choroby Ireny Borczyńskiej. Osoba, która ją zastępowała ograniczyła się tylko do pisania ponagleń i kart katalogowych. Po zmianie kierownictwa, już z początkiem roku szkolnego bibliotekarka uczestniczyła w konferencjach. Podawała informacje o czytelnictwie, reklamowała czasopisma pedagogiczne co w rezultacie przyczyniło się do wzrostu czytelnictwa i zainteresowania Biblioteką.

Dnia 22 maja 1965r. odbyło się spotkanie autorskie z Mikołajem Kozakiewiczem. Tematyka dotyczyła problemów współczesnej rodziny. Zorganizowana została sprzedaż książek M. Kozakiewicza, a na koniec spotkania można było podyskutować o tematach nurtujących społeczeństwo.

Rok 1966 był dla Biblioteki rokiem klęski. Budżet Biblioteki został ograniczony do 8 tys. zł. To drastyczne posunięcie finansowe bardzo niekorzystnie wpłynęło na działalność Biblioteki. Ograniczono zakup najbardziej niezbędnych książek. Czytelnicy rzadko zaglądali do Biblioteki, ponieważ nie było po co. Warunki lokalowe również nie zachęcały do częstych wizyt.

Kolejny rok działalności Biblioteki nie przyniósł zmian. Zajmowany lokal był jeszcze ciaśniejszy niż w roku ubiegłym. Książki leżały już piętrami na parapetach okiennych. Warunki pracy były bardzo złe. Działalność ograniczyła się do zakupu i opracowania księgozbioru, do wypożyczania książek i wyjazdów bibliotekarki na konferencje rejonowe. Szersza działalność była niemożliwa ze względu na mały lokal i jednoosobową obsadę.

Z dniem 1 stycznia 1971r. Nastąpiła zmiana na stanowisku kierownika Pedagogicznej Biblioteki Powiatowej. Został nim Jan Jakubowski - nauczyciel bibliotekarz z wykształceniem wyższym zawodowym. Zwiększono zatrudnienie do 2,5 etatu co korzystnie wpłynęło na rozwój placówki. W roku 1972 dokupiono sprzęt biblioteczny, m. in. regały, biurka i maszynę do pisania. Wreszcie zniknęły książki z podłogi i parapetów okiennych.

W 1975r. po zmianie struktury administracyjnej kraju, tj. zniesieniu powiatów i utworzeniu 49 województw Biblioteka Pedagogiczna w Grodzisku Mazowieckim stała się Filią Pedagogicznej Biblioteki Wojewódzkiej (PBW) i miasta stołecznego Warszawy im. Komisji Edukacji Narodowej. Warto tu podkreślić jak duży wpływ na dobre efekty pracy miał jej ówczesny kierownik - Jan Jakubowski. Był on pracownikiem cenionym i szanowanym przez ówczesne władze powiatowe. Dzięki temu potrafił zdobywać fundusze na zakupy książek oraz przekonać władze o konieczności przyznania Bibliotece nowego lokalu, co nastąpiło w 1976r. Nowe pomieszczenia, które mieściły się w budynku przy ulicy Kilińskiego 12 umożliwiły zorganizowanie odrębnej czytelni, wypożyczalni, magazynu i gabinetu kierownika będącego jednocześnie pracownią do opracowywania zbiorów, których było już wtedy 13945 woluminów.

Przy Bibliotece powstała "Rada Biblioteczna", która miała za zadanie pośredniczyć między kształcącymi się nauczycielami a bibliotekarzami w celu szybszego dostępu do potrzebnych publikacji. W jej skład wchodzili przedstawiciele poszczególnych szkół i aktywni czytelnicy. W ramach tej współpracy organizowano lekcje biblioteczne, których tematyka dotyczyła przede wszystkim zasad korzystania z Biblioteki i technik wyszukiwania informacji na dany temat. W celu usprawnienia przepływu informacji między bibliotekami pedagogicznymi i szkolnymi Biblioteka Wojewódzka dostarczała różnego rodzaju materiały, w tym bibliografie, które trafiały do wszystkich szkół w Grodzisku Mazowieckim i w Milanówku. Dla ułatwienia korzystania z Biblioteki została założona kartoteka zagadnieniowa i osobowa. Przeprowadzono całkowitą meliorację katalogu alfabetycznego i rzeczowego.

W trosce o rozwój czytelnictwa z początkiem roku 1978 nawiązano współpracę w zakresie wypożyczeń międzybibliotecznych z bibliotekami szkolnymi, z punktem bibliotecznym przy Instytucie Kształcenia Nauczycieli i Badań Oświatowych w Warszawie oraz z bibliotekami publicznymi. W latach 1975 - 1979 systematycznie wzrastała liczba odwiedzin i ilość wypożyczanych książek. Jedynie w roku 1976, a więc w czasie przeprowadzki do nowego lokalu zmniejszyła się liczba odwiedzin w Bibliotece. Spadek ten nie przekroczył 20 % dzięki temu, że przeprowadzka miała miejsce w czasie wakacji, gdy mniej osób wypożycza książki.

Dynamika udostępniania zbiorów nie szła w parze z ich przyrostem. Mogło to mieć związek zarówno ze zmniejszeniem dotacji dla Biblioteki w czasie wprowadzenia reformy administracyjnej oraz z dużymi wydatkami, jakie ponosiła placówka podczas przeprowadzki, remontu i urządzania nowych pomieszczeń.

W 1979 roku zmarł kierownik Biblioteki - Jan Jakubowski. Jego pracę kontynuowała Władysława Bilińska, która kierowała placówką do chwili przejścia na emeryturę w 1988 roku.

W marcu 1980 roku Biblioteka zmuszona była po raz kolejny zmienić miejsce pobytu. Tym razem została przeniesiona do przedwojennej wilii przy ulicy Kościuszki 28. Biblioteka zyskała dużą powierzchnię co sprzyjało organizowaniu różnych imprez tj. konferencji metodycznych, spotkań z nauczycielami-bibliotekarzami czy lekcji bibliotecznych. Działalność środowiskowa przestała tak dobrze funkcjonować w roku 1983, kiedy po zmianach kadrowych w Bibliotece została 1 osoba. Przez okres 5 lat była ona jednocześnie i kierownikiem i bibliotekarzem. Przy tej obsadzie etatowej możliwe było tylko udostępnianie zbiorów czytelnikom, udzielanie instruktażu bibliotekarzom szkolnym oraz pomocy nauczycielom ubiegającym się o kolejne stopnie awansu zawodowego.

Pomimo tej trudnej sytuacji Biblioteka rozwijała się dość dynamicznie. Nastąpił znaczny przyrost zbiorów. Na koniec 1987 roku zapisy w księgach inwentarzowych wykazywały już 23382 książki, 1063 czasopisma w woluminach oraz 145 zbiorów specjalnych.

1 września 1987 roku zatrudniono w Bibliotece panią Barbarę Hołdę, dzięki czemu możliwa stała się pełna obsługa czytelników. W wymienionym roku liczba odwiedzin przekroczyła 2800

W roku 1988 po 17 latach pracy odeszła na emeryturę Władysława Bilińska a jej funkcję przejęła Barbara Hołda, która kierowała placówką do 1993 roku. Od listopada 1989 roku zaczęła pracować pani Sylwia Bąbik.

W 1990 roku właściciel budynku przy ulicy Kościuszki 28 wymówił warunki najmu i na 19 miesięcy Biblioteka zawiesiła działalność. Zbiory Biblioteki zmagazynowano w Szkole Podstawowej Nr 1 przy ulicy Kilińskiego 8 B.

W 1992 roku rozpoczęły się rozmowy z Dyrekcją SP Nr 1 w efekcie czego Biblioteka otrzymała 9 pomieszczeń, które niestety nie spełniały wymogów bibliotecznych, ale gwarantowały natychmiastowe wznowienie działalności. Rozpoczęła się żmudna praca: rozpakowywanie, segregowanie i układanie zmagazynowanych książek oraz naprawa zniszczonych egzemplarzy podczas transportu. Proces ten zakończyło skontrum Biblioteki.

Po wakacjach od 1 września 1993 roku Biblioteka Pedagogiczna ponownie zaistniała w środowisku lokalnym. Wznowiła ona działalność w nowym składzie osobowym. Kierownikiem placówki została pani Sylwia Bąbik, poza nią pracowały również Barbara Hołda - nauczyciel bibliotekarz i Alicja Dembowska - nauczyciel bibliotekarz. Pracownicy podjęli wiele działań aby ponownie zaistnieć na rynku bibliotekarskim. Rozpoczęto wydawanie Informatora Biblioteki, który trafiał do bibliotek szkolnych i innych placówek oświatowo - wychowawczych, rozreklamowano Bibliotekę w prasie i telewizji lokalnej, zorganizowano loterię dla dzieci ze szkół podstawowych, prowadzono lekcje biblioteczne i zajęcia pozalekcyjne. Od 1993 roku zaczęła systematycznie wzrastać liczba zakupowanych książek. Pieniądze na zakupy pochodziły z różnych źródeł: budżetu PBW, dotacji Urzędu Miasta i Gminy, darów pieniężnych, kar pobieranych od czytelników za przetrzymywanie książek.

W roku 1994 Biblioteka zaczęła być zauważana w środowisku po zorganizowaniu Miejskiego Konkursu Czytelniczego ph. "Moje ulubione książki - katalożek ilustrowany". Zapoczątkował on organizowanie podobnych imprez, które mają miejsce do dnia dzisiejszego.

Rok 1995 to czas wytężonej pracy środowiskowej i instruktorskiej. Personel Biblioteki liczył już 5 osób tj. Sylwia Bąbik, Barbara Hołda, Alicja Dembowska, Zofia Rzodkiewicz i Małgorzata Sowa. To czas, w którym zorganizowano konkurs czytelniczy - katalożek ilustrowany. Loterię Andrzejkowo - Mikołajkową, konferencję metodyczną dla nauczycieli bibliotekarzy, warsztaty metodyczne, konkurs na opowiadanie baśni ,bajek i legend ph. "Dawno, dawno temu...", wystawę sto lat baśni, zajęcia nt. "Spotkanie z baśnią" oraz lekcje biblioteczne z zakresu przysposobienia czytelniczego.

W 1996 roku - roku jubileuszu 50 - lecia istnienia, placówka otrzymała od Urzędu Miasta kserokopiarkę, dzięki której zarabiała na nowe książki. Od 1993 do 1999 roku Biblioteka zakupiła 2514 książek, co w porównaniu z wcześniejszymi latami jest znaczącym wzrostem. W 1997 roku kierownik Biblioteki podpisał umowę z dyrektorem Grodziskich Zakładów Farmaceutycznych "Polfa" o stałej dotacji na zakup książek z zakresu ekonomii i marketingu dla studiujących pracowników zakładu.

W 1999 roku stan zbiorów według ksiąg inwentarzowych wynosił już 28611woluminów.

Lata 1993 - 1999 to czas, kiedy w Bibliotece pracowało trzech nauczycieli bibliotekarzy instruktorów. Wchodzili oni w skład zespołu instruktażu metodycznego działającego przy PBW w Warszawie na podstawie Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 czerwca 1993r. Pracownicy ci zajmowali się właśnie pracę kulturalno - oświatową w Bibliotece. Obecnie Biblioteka Pedagogiczna realizuje wszystkie formy działalności kulturalno - oświatowej, które cieszą się szerokim zainteresowaniem czytelników, jak i osób odwiedzających placówką.

Reforma systemu edukacji, którą zostały objęte również biblioteki pedagogiczne znacząco zmieniła sposób zatrudniania i awansowania pracowników oświatowych. Spowodowała ona to, iż dotychczasowi pracownicy Biblioteki zmuszeni byli ustąpić miejsca tym, posiadający podwójne kwalifikacje: pedagogiczne i bibliotekarskie na poziomie studiów wyższych i podyplomowych. Przepisy dotyczące ich zatrudnienia i awansowania znajdują się w ustawie o systemie oświaty i Karcie Nauczyciela. Kierownikiem Biblioteki nadal jest pani Sylwia Bąbik - Nauczyciel Dyplomowany, który wraz z pozostałymi pracownikami tworzy zgrany zespół dbający o dobry wizerunek placówki. Jest to dwóch nauczycieli bibliotekarzy, bibliotekarz i pracownik obsługi. Wszyscy pracownicy traktują edukację jako rozwijanie wrodzonych potencjałów człowieka. Każdego uważają za osobę wyjątkową i cenną a istotę kształcenia pojmują jako doświadczenie. W Związku z tym zapewniają klientom Biblioteki dostęp do różnorodnych źródeł informacji z zastosowaniem najnowszych technologii. Wspomagają nauczycieli w doskonaleniu się do nowej roli - organizatorów procesów kształcenia wspierającego wszechstronny rozwój ucznia. Tworzą oni warunki do integrowania środowiska nauczycielskiego sprzyjające wymianie doświadczeń. Zapewniają bezpieczną przestrzeń do rozwijania indywidualnych twórczości czytelników.

Opracowała Mariola Suska


Poprawiony: czwartek, 15 marca 2012 13:13